Neurobioloxía do maltrato infantil (parte 2)

O maltrato infantil: Desenvolvemento posnatal e maltrato



Desde o nacemento hasta o periodo adulto  prodúcese un desenvolvementoo físico, condutual  e emocional progresivo, paralelo aos cambios observados na maduración cerebral . As expansións das células neuronaiss e dendritas das neuronas corticais comezan a desenvolverse uns meses antes do nacemento, aínda que dun modo bastante rudimentario. Durante o primeiro ano de vida, as prolongacións de cada neurona  desenvólvense  para establecer as conexións neuronais definitivas. Deste modo, as neuronas nacen e chegan a diferenciarse unhas doutras hasta que migran a distintas rexións e establecen así as súas propias conexións . Aínda  que este proceso está xenéticamente determinado, o papel do ambiente no que se produce o desenvolvemento va a ser definitivo para o mantemento de determinadas conexións, xa que poderá  favorecer que se produzan os cambios neurales responsables de procesos como a aprendizaxe, o consumo de drogas ou os producidos como consecuencia de danos, desnutrición e situacións de estrés agudo a idades tempranas. Este fenómeno  coñécese como plasticidad neuronal . 

Outro proceso posnatal importante é a mielinización, ou formación de mielina arrededor dos axóns co  obxectivo de favorecer a condución de impulsos nerviosos. A mielinización está íntimamente asociada ao desenvolvemento da capacidade funcional das neuronas, polo que as neuronas amielínicas teñen unha velocidade de condución lenta e mostran unha fatiga precoz, mentras que as neuronas mielinizadas conducen máis rápidamente e contan coun largo periodo de actividad antes de que se produza a fatiga. A mielinización máis intensa  prodúcese pouco tiempo despois do nacemento e continúa durante anos. Comeza na médula espiñal e despois  exténdese ao encéfalo posterior, medio e anterior. Se se producen fracasos no proceso de mielinización,  obsérvase inhibción no desenvolvementoo satisfactorio das funcións cognitivas, motoras e sensoriais, de modo que se impide aa integración daa información . 

Os malos tratos a idades tempranas poden producir cambios intrínsecos, que afectan principalmente a neurotransmisores, hormonas neuroendocrinas e factores neurotrópicos, moi implicados no desenvolvemento  normal do cerebro . A exposición a situacións altamente estresantes durante a infancia leva asociada un aumento nas respostas de estrés. Deste modo, os mecanismos que actúan ante os niveis de ansiedade aos que  vése sometido o neno activan os sistemas biolóxicos de resposta de estrés e se producen, como consecuencia, cambios cerebrais adversos . Os principais cambios observados son a pérdida acelerada de neuronas, retrasos no proceso de mielinización, anormalidades no desenvolvemento apropiado da poda neural, inhibición na neuroxénesis ou estrés inducido por factores de crecemento cerebral . Á sua vez,  obsérvanse importantes efectos neurobiolóxicos funcionais e estruturales que parecen desempeñar un papel relevante, cunto con outros factores ambientais e xenéticos, no desenvolvemento posterior de diversas psicopatoloxías. Obsérvanse tamén cambios respecto ás zonas cerebrais que regulan as funcións executivas en nenos que sufriron malos tratos . 

Polo tanto, o maltrato, os abusos e o abandono durante a infancia poden considerarse como axentes que interrompen o desenvolvemento cerebral normal e que, dependendo ademáis da idad de inicio e da duración dos malos tratos, poden incluso chegar a producir modificacións considerables nalgunhas estruturas cerebrais. Moi probablemente estos cambios estean relacionados coa maior vulnerabilidad destos nenos a sufrir certas psicopatoloxías –especialmente TEPT, depresión e consumo de drogas–, así como a ter problemas de aprendizaxe, atención e memoria . A pesar da alta probabilidade de que estos problemas e modificacións cerebrais estean presentes nos nenos con historia de abusos, non todolos menores maltratados desarrollan este tipo de dificultades , polo que destaca o papel das diferencias individuais.